Doğrudan Yabancı Yatırımlar

10 Temmuz 2019

Doğrudan Yabancı Yatırımların Görünümü

2018 yılında %18 olacağı tahmin edilen ülkedeki toplam yatırımların GSYİH'ya oranının, 2019 yılında %17,7 ve 2024 yılında %18,4 olması beklenmektedir (IMF-Nisan 2019). İtalya, 2017 yılında 17,08 milyar dolar ile doğrudan yabancı yatırım çeken ülkeler arasında ise 21. sıradadır (UNCTAD).
 
2015-2017 döneminde toplam doğrudan yabancı yatırım miktarı 59 milyar dolar olan İtalya, 2017 yılında 413,25 milyar dolarlık toplam yabancı sermaye stoğu ile dünyada 19. sıradadır (UNCTAD). 2018 yılında %17,7 olacağı tahmin edilen ülkedeki toplam yatırımların GSYİH'ya oranının, 2019 yılında %17,9 ve 2023 yılında %18,8 olması beklenmektedir (IMF-Nisan 2018).

Milano’da 2015 yılında düzenlenen Expo Fuarı, Bölgede 3,2 milyar avroluk geniş çaplı bir yatırım faaliyetine yol açmıştır. 1,1 milyon m2’lik bir alanda 1 Mayıs 2015’te açılan ve 31 Ekim 2015’te resmi kapanışı yapılan fuarı 21 milyona yakın kişi ziyaret etmiştir. “Gezegeni Beslemek, Yaşam İçin Enerji” teması altında gerçekleşen fuara resmi olarak 145 ülke ve 3 uluslararası örgüt katılım sağlamıştır.

İtalya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı bünyesindeki İtalyan Yatırım Ajansı-Invest in Italy, bugün dünyanın 9 yerinde bulunan tanıtım ofislerinin ilkini İstanbul'da yerleşik İtalya Ticaret Ofisi'nde (ICE-ITA) 2015 yılında açmış, bunu Londra, New York, Singapur, Tokyo, Dubai, San Francisco, Pekin ve Hong Kong izlemiştir.

İtalya, Almanya'dan sonra Avrupa'nın ikinci, dünyanın da 8. en büyük imalatçısıdır. Ayrıca G-20 ülkeleri arasında imalat sanayi ticaretinde fazla veren beşinci ülkedir. Makine üretiminde yine Almanya'dan sonra ikinci, ilaç sanayiinde de Avrupa'nın üçüncü en büyük üreticisidir.

Yatırımlarda Öncelikli Alanlar

Devlet yardımları yoğunlukla itlaya içerisinde nispi olarak az gelişmis olan, AB kriterlerine göre birinci derecede öncelikli olarak nitelen (Objective 1) Altı coğrafi Bölgede yoğunlaşmaktadır (Basilicata, Calabria, Campania, Puglia, Sardegna and Sicilia). Ayrıca, Abruzzo, Molise ve Orta ve kuzey İtalayada bulunan kalkınma ihtiyacı içerisindeki "objective 2" bazı özel bölgeler yardımlardan öncelikle yararlanmaktadır.

Doğrudan Yabancı Yatırım İstatistikleri (Milyar $)

Veriler 2013a 2014a 2015a 2016a 2017a 2018b 2019b 2020b 2021b 2022b
Ülkeye Giren DYY 19,5 17,0 13,3 19,6 19,8 17,9 18,7 20,2 20,9 21,5
Ülkeye Giren DYY( % GSYİH) 0,9 0,8 0,7 1,1 1,0 0,8 0,9 0,9 0,9 0,9
Ülkeye Giren DYY (Gayrisafi Sabit Sermaye Yatırımlarındaki Payı, %) 5,3 4,7 4,3 6,2 5,8 4,7 4,9 5,1 5,0 4,9
Ülkeden Çıkan DYY -20,3 -20,4 -16,1 -15,2 -6,7 -7,0 -7,3 -7,7 -8,0 -8,4
Net DYY -0,7 -3,4 -2,8 4,4 13,1 10,8 11,5 12,6 12,8 13,0
DYY Stoğu 526,2 493,9 460,4 460,9 552,1 570,0 588,7 609,0 629,8 651,3
Kişi Başına DYY Stoğu ($) 8.819 8.290 7.738 7.755 9.301 9.613 9.942 10.298 10.668 11.051
DYY Stoğu (% GSYİH) 24,7 22,9 25,1 24,8 28,4 26,9 27,3 27,4 27,8 27,5
Ülkeye Giren DYY Açısından Dünyadaki Payı (%) 0,77 0,90 0,46 0,85 1,23 0,81 0,79 0,83 0,83 0,82
DYY Stoğu Açısından Dünyadaki Payı (%) 2,29 2,01 1,75 1,64 1,84 1,78 1,72 1,74 1,74 1,74
Kaynak: The Economist Intellegence Unit, a: Gerçekleşen, b: Öngörü
 


Ülkedeki Serbest Bölgeler (Özel Ekonomik Bölgeler)

İtalya’da sadece iki adet serbest ticaret bölgesi bulunmaktadır. Bunlar Venedik Limanı ve Trieste Limanı’dır.


Ülkede İş Kurma Mevzuatı

İtalya'da pek çok yabancı firma ürünlerinin dağıtım ve pazarlaması için yatırım yapmaktadır. İhracat doğrudan aracısız yapılabildiği gibi, İtalya pazarında ürünlerin sunumu, bağımsız acenta ve komisyoncular yada yetkili acenta ve distribütörler aracılığıyla yapılmaktadır. Ayrıca, yabancı firmaların şube yada temsilcilik ofisi açması, joint venture, %100 yabancı sermayeli şirket veya bağlı ortaklık (subsidiary) oluşturmaları mümkündür. İtalyan hükümeti serbest girişim ve serbest ticareti teşvik etmektedir.

Ayrıca yabancı yatırımlar için bir kayıt yada ön izin sistemi bulunmamakta ancak şirketlerin kuruluş faaliyet alanı ve şirket türlerine göre yatırılması gereken minimum nominal sermaye miktarı belirlenmiş bulunmaktadır. Banka ve sigorta şirketleri ile hisse senedi, yatırım aracı kuruluşlarının AB Direktifleri ile belirlenen kriter ve koşulları karşılaması zorunludur. Yabancı yatırımcılar mevcut teşvik mekanizmalarından yararlanabilmekte ancak bunun için anonim (s.p.a) veya (s.r.l) limited şirket statüsünde örgütlenmiş olmaları gerekmektedir. İş kurma ve yatırım imkanları ile ilgili detaylı bilgiye "Invitalia-Italian National Agency for Inward Investments and Economic Development" dan ulaşılabilir (www.invitalia.it).


Yatırımlara Sağlanan Teşvikler

İtalyan teşvik sistemi, devlet yardımları alanındaki AB muktesabatına ve bu çerçevedeki normlara uygun olarak yürütülmekte ve daha çok İtalya içerisindeki az gelişmiş bölgelere ve KOBİ’lerin desteklenmesine yöneltilmiş bulunmaktadır. Ancak, AR-GE ve şirketlerin uluslararasılaşma faaliyetleri gibi bir takım özel amaçlar için uygulanan destek mekanizmaları da sistem içerisinde önemli yer tutmaktadır. Teşvik sistemi içerisinde sağlanan destekler çoğunlukla soft loan, program ve projeler kapsamında verilen uzun vadeli düşük faizli kredi imkanlarında oluşmakta, az sayıdaki hibe şeklindeki destekler özelikle az gelişmiş bölgelerdeki firmaların yatırım harcamalarına, KOBİ’lere ve uluslararası promosyon faaliyetlerinin desteklenmesi için meslek örgütleri, Odalar ve ihracat konsorsiyumlarına yönelik olarak kullandırılmaktadır.


Oturma ve Çalışma İzinleri

İtalyan mevzuatına göre AB vatandaşı olmayan milliyete sahip kişilerin Italya'da çalışabilmeleri için çalışma vizesi, iş ve oturma izni almaları gerekmektedir. Çalışma müsaadesi için başvurular Bölge idareleri nezdındeki çalışma ofislerine yapılmaktadır.

Çalışma müsadeleri İtalya'daki aynı iş sektöründeki istihdam durumu ve her yıl belirlenen yabancı işçi kotaları dikkate alınarak hazırlanmaktadır.

Çalışma müsadesi alabilmek için ilk aşamada Italya'daki işveren firma tarafından başvuru formu doldurulmakta ve bölge çalışma ofisleri (Uffıcıo Provıncıale del Lavoro) ve Polis merkezinden(questura) ön müsade (nulla Osta provissorio) alınmaktadır. Bunu müteakip, ilgili kişi bulunduğu ülkedeki Italyan konsolosluğuna çalışma ve oturma vizesi için başvurmaktadır. Bu çerçevede ülkeye giriş vizesi alındıktan sonra 30 gün içerisinde Oturum izni için (permesso di soggiorno) İçişleri Bakanlığının ilgili birimlerine başvurulması gerekmektedir. Aynı zamanda, işe başlanılmasını müteakip 5 gün içerisinde Çalışma Bakanlığı bölge çalışma ofislerine sürekli çalışma izni (liberta di lavoro) için başvuru yapılması gerekmektedir.