T.C. Ticaret Bakanlığı

SORULAR	CEVAPLAR
1)Lisanslı depoculuk sistemi nedir?	Lisanslı depoculuk sistemi; depolanmaya uygun ve standardize edilebilen tarım ürünlerinin sınıf ve kalitelerinin yetkili sınıflandırıcı laboratuvarlar tarafından belirlenmesini, modern ve sağlıklı depolarda muhafaza edilmesini ve bu ürünlerin ticaretinin ürünün mülkiyetini temsil eden elektronik ürün senetleri (ELÜS) aracılığıyla Türkiye Ürün İhtisas Borsası gibi ürün ihtisas borsalarında yapılmasını sağlayan sistemdir.
2)Lisanslı depoculuk sistemindeki aktörler kimlerdir?	Lisanslı depoculuk sistemindeki başlıca aktörler; üreticiler, lisanslı depo işletmeleri, yetkili sınıflandırıcı laboratuvarlar, Türkiye Ürün İhtisas Borsası, Ürün Piyasası Aracı Kurumları, Elektronik Kayıt Kuruluşu (MKK) ve TAKASBANK’tır.
3)Sisteme konu ürünler hangileridir?	Hububat, Baklagiller, Yağlı tohumlar, Pamuk, Fındık, Zeytin, Zeytinyağı, Kuru Kayısı, Antep Fıstığı, Süt Ürünleri, Kuru Üzüm
4)Lisanslı depoculuk sisteminin hedefleri nelerdir?	Lisanslı depoculuk sisteminin temel hedefleri; tarım ürünlerinin sağlıklı koşullarda depolanması, ürün ticaretinin kayıt altına alınması, ürünlerin standartlara göre sınıflandırılması, üreticilerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, piyasada şeffaf ve güvenilir fiyat oluşumunun sağlanması ve tarım ürünleri ticaretinin gelişmesine katkı sunulmasıdır.
5)Lisanslı depo şirketi nasıl kurulur, kuruluş koşulları nelerdir?	Lisanslı depo şirketleri; ekonomik ihtiyaç ve etkinlik şartları dikkate alınarak Bakanlığımızca verilecek izinle anonim şirket şeklinde kurulur. Şirketin kuruluşunda, depolama kapasitesine göre yönetmelikle belirlenen tutarda olmak üzere en az bir milyon TL ödenmiş sermayeye sahip olunması ve ayrıca ilgili yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgelerin Bakanlığımıza sunulması şarttır.
6)Kuruluşunu gerçekleştiren lisanslı depo işletmeleri nasıl faaliyete geçer?	Kuruluşunu tamamlayan lisanslı depo işletmeleri, Bakanlığımızca yapılan değerlendirme sonucunda Kanunun öngördüğü şartları taşıdığının tespit edilmesi halinde faaliyet izni (lisans) verilerek faaliyete geçer. Bu kapsamda, lisans almak üzere başvuran işletmelerin; depo kapasitesinin ürün rayiç bedelinin en az %15’i oranında lisanslı depo teminatı vermesi (Depo ve tesislerin lisanslı depo işletmesine ait olmaması veya Tazmin Fonu dışında ipotek bulunması hallerinde en az %22,5 teminat verme zorunluluğu), işletme tesisleri ile lisanslı depoculuk faaliyeti kapsamında depolanan ürünler için sigorta yaptırması zorunludur. Ayrıca, başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin tam ve yeterli olduğunun tespit edilmesi halinde, Bakanlığımızca oluşturulan komisyon tarafından depo ve tesisler yerinde incelenir ve yapılan inceleme sonucu gerekçeleriyle birlikte rapora bağlanarak Bakanlığa sunulur. Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda gerekli şartları taşıdığı anlaşılan ve mevzuatta belirtilen tüm yükümlülükleri yerine getiren işletmelere faaliyet lisansı verilir.
7)Lisans bedelleri nasıl ve neye göre belirlenir?	5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 14 üncü maddesi uyarınca, lisanslı depo işletmeleri, yetkili ve referans yetkili sınıflandırıcılar ile elektronik kayıt kuruluşuna verilecek lisanslara ilişkin genel bütçeye gelir kaydedilecek bedeller her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlık Makamının Onayı ile belirlenir. Lisans bedelleri belirlenirken depolama kapasitesi dikkate alınır.
8)Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) nedir?	Lisanslı depoya teslim edilen ürünler karşılığında Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) oluşturulur. ELÜS, ürünün mülkiyetini temsil eden elektronik kayıt olup ürünlerin TÜRİB platformunda alım satımına, devrine ve teminat olarak kullanılmasına imkan sağlar.
9) Türkiye Ürün İhtisas Borsası nedir? (TÜRİB)	Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB); lisanslı depoculuk sistemi kapsamındaki tarım ürünlerinin ve bu ürünleri temsil eden elektronik ürün senetlerinin (ELÜS) elektronik ortamda alım satımına aracılık eden, ürün piyasasının güvenli, şeffaf ve düzenli şekilde işlemesini sağlayan ürün ihtisas borsasıdır. TÜRİB, anonim şirket statüsünde faaliyet göstermekte olup Bakanlığımız izni ile kurulmuştur.
10)Türkiye Ürün İhtisas Borsasının (TÜRİB) görev ve sorumlulukları nelerdir?	Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB); Elektronik Ürün Senetlerinin (ELÜS) güvenli, şeffaf ve düzenli şekilde işlem görmesini sağlamak, piyasa işlemlerini kayıt altına almak ve ilgili mevzuat kapsamında piyasa işleyişine yönelik gerekli organizasyonu yürütmekle görevlidir.
11)Türkiye Ürün İhtisas Borsasının (TÜRİB) Faydaları Nelerdir?	Üreticiler, ürünlerini sınırlı sayıda tüccara satmak zorunda kalmayarak çok sayıda alıcının oluşturduğu rekabetten yararlanır ve ürünlerini daha uygun koşullarda değerlendirebilir. Çok sayıda alıcı ve satıcının bulunduğu, fiyatların objektif olarak oluştuğu şeffaf bir piyasa yapısı oluşur. Ürünler, elektronik ürün senetleri (ELÜS) aracılığıyla elektronik ortamda güvenli ve hızlı bir şekilde el değiştirebilir. Sanayiciler ihtiyaç duydukları tarım ürünlerini kısa sürede ve kolaylıkla temin edebilir. Sistem sayesinde tarım ürünleri ticaretinde piyasa derinliği artar, ürün senetleri alternatif bir yatırım aracı haline gelir ve finansal çeşitlilik sağlanır. Ülkemiz, tarım ürünleri ticaretinde bölgesel bir merkez olma potansiyeline ulaşır. Ayrıca vadeli işlem araçlarının gelişmesine katkı sağlanarak tarım piyasalarında fiyat istikrarı ve risk yönetimi güçlenir.
12)Yetkili sınıflandırıcı nedir?	5300 sayılı Kanun kapsamında lisans alarak, lisanslı depolarda depolanacak tarım ürünlerini analiz eden, ürünün nitelik ve özelliklerini belirleyen, standartlara uygun olarak sınıflandıran ve bu hususları belgelendiren, gerçek ve tüzel kişilerce işletilen laboratuvarlardır.
13)Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu nedir?	Lisanslı depo işleticisinin Kanunda ve mudîler ile yaptığı sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ortaya çıkan zararların tazmin edilmesini sağlamak amacıyla oluşturulan ve lisanslı depoculuk sisteminin güvenliğini teminat altına alan Fondur.
14)Lisanslı depoculuk sisteminde vergisel teşviklerden nasıl yararlanılmaktadır?	Lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesine ve bu alandaki yatırımların artarak gelişmesine katkı sağlamak amacıyla vergi düzenlemeleri şu şekildedir: Gelir Vergisi Kanunu kapsamında, 5300 sayılı Kanun çerçevesinde düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında, lisanslı depolara yapılan ilk ürün teslimleri ile ürün senetlerinin borsalar aracılığıyla teslimleri katma değer vergisinden istisna tutulmuştur. Damga Vergisi Kanunu kapsamında ise mudi ile lisanslı depo işletmesi arasında düzenlenen mukavelenameler ve ürün senetleri damga vergisinden istisna edilmiştir.
15)Lisanslı depoculuk sisteminde lisanslı depoculuk yatırımları için devlet yardımları uygulaması nasıl yürütülmektedir?	Lisanslı depoculuk sisteminde yatırımlara yönelik devlet yardımları, yatırım teşvik mevzuatı kapsamında yürütülmektedir. Bu çerçevede lisanslı depoculuk yatırımları, bölgesel teşvik uygulamaları içinde desteklenen yatırım konuları arasında yer almaktadır. Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve bu Kararın uygulanmasına ilişkin düzenlemeler kapsamında lisanslı depoculuk yatırımları; vergi indirimi, sigorta primi desteği, yatırım yeri tahsisi gibi teşvik unsurlarından yararlanabilmektedir. Bu uygulamalarla lisanslı depoculuk sektöründe yatırımın artırılması, altyapının güçlendirilmesi ve sistemin yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
16)Referans Yetkili Sınıflandırıcı nedir?	Referans Yetkili Sınıflandırıcı; yetkili sınıflandırıcı lisansı almak üzere başvuruda bulunanların tesis ve laboratuvarlarını inceleyen, lisans verilen yetkili sınıflandırıcıları görev alanı kapsamında periyodik olarak denetleyen ve denetim sonuçlarını Bakanlığımıza raporlayan gerçek veya tüzel kişilerdir. Ayrıca, itiraz halinde ürün analizlerini gerçekleştiren, görev alanındaki yetkili sınıflandırıcıların kalibrasyon, uygunluk, kontrol ve denetim işlemlerini yürüten ve bu faaliyetleri mevzuata uygun şekilde takip eden kuruluşlardır.
17)Kuruluş izni alan lisanslı depo işletmeleri lisanslı depoculuk faaliyetinde bulunabilir mi?	Kuruluş izni alan lisanslı depo işletmeleri, faaliyet izni (lisans) almadan lisanslı depoculuk faaliyetinde bulunamaz, ürün kabul edemez ve elektronik ürün senedi düzenleyemez. Kuruluş izninin verilmesini takiben en geç iki yıl içinde faaliyet izni alınması zorunludur. Bu süre içinde faaliyet izni almayan kuruluşların lisans alma hakkı düşer.
18)Elektronik ürün senetlerine ilişkin hukuki işlemler nasıl yürütülmektedir?	Elektronik ürün senetlerine (ELÜS) ilişkin hukuki işlemler, mevzuat çerçevesinde elektronik ortamda yürütülmektedir. Bu kapsamda, Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği ile elektronik ürün senetlerinin oluşturulması, bu senetlere bağlı hak ve yükümlülüklerin kayden izlenmesi ve tüm işlemlerin elektronik sistem üzerinden gerçekleştirilmesi düzenlenmiştir. Yetkilendirilen Elektronik Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından oluşturulan elektronik sistem aracılığıyla ELÜS’lere ilişkin alım-satım, devir, rehin ve benzeri tüm hukuki işlemler kayden yapılmakta; böylece işlemler güvenli, şeffaf ve izlenebilir bir şekilde yürütülmektedir.
19)Lisanslı depoda hasar meydana gelmesi durumunda sigorta süreci nasıl işler?	Lisanslı depoda sigorta kapsamına giren bir hasar meydana gelmesi durumunda, lisanslı depo işleticisi hasarı ve muhtemel zarar miktarını derhal Bakanlığımıza ve ilgili sigorta şirketine bildirir. Zarar hesabında, ürünün hasar gördüğü tarihte Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nda oluşan ortalama fiyat esas alınır. Borsa ortalama fiyatı oluşmamışsa, Bakanlığımızca ilgili ürün için belirlenen yurt içi ve/veya yurt dışı referans borsa fiyatları dikkate alınır. Lisanslı depo işletmesi, hukuken geçerli bir mazeret olmadıkça hasarın tespitini takiben en geç beş iş günü içinde gerekli belgeleri sigorta şirketine iletmek zorundadır. Sigorta şirketi ise belgelerin kendisine ulaşmasını takiben en geç on iş günü içinde mudîye hasar bedelini öder.
20)Depoculuk lisansı devredilebilir mi ve işletmenin her bir şubesi için ayrı lisans almak gerekir mi?	Depoculuk lisansı devredilemez ve lisanslı depo işletmesinin tüm şubeleri aynı lisans kapsamında çalışır.
21)Lisans belgesinin kayıp, zayi olması ya da kullanılamayacak hale gelmesi durumunda ne yapılır?	Lisans belgesi zayi olan lisanslı depo işleticisi gerekçeleriyle birlikte Bakanlığa başvurur. Bu durumda Bakanlık, lisanslı depo işleticisine verilmek üzere yeni bir lisans belgesi tanzim eder.
22)Lisans bedelleri nasıl ödenir, taksitlendirme yapmak mümkün müdür?	Kanun kapsamında verilen, süresi uzatılan, değiştirilen veya yeniden verilen her türlü lisansa ilişkin bedeller, Bakanlıkça genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere peşin olarak tahsil edilir.
23)Lisanslı depoda farklı ürün çeşitlerinin depolanmak istenilmesi durumunda var olan lisans bunu kapsar mı?	Lisanslı depo işletmesinin depolama kapasitesini artırmak veya depolarda farklı ürün çeşitlerini depolamak istemesi halinde lisansın değiştirilmesi zorunludur. Lisansın yenilenmesi ve değiştirilmesi, lisans alınmasındaki usul ve esaslara tâbidir.

Lisanslı Depoculuk ve Ürün İhtisas Borsası